غدیر خم نام ناحیهای میان مکه و مدینه
غدیر خم نام ناحیهای میان مکه و مدینه است که پیامبر اسلام در حجةالوداع، علی بن ابی طالب را «ولی» پس از خود اعلام کرد. ۱۸ ذیالحجه سال ۱۰ هجری قمری (تقریبا مطابق با ۲۸ اسفند سال ۱۰ خورشیدی[۱])، سال روز این واقعه میان شیعیان به عید غدیر خم شهرت دارد.
محمد، پیامبر اسلام در بازگشت از آخرین حج خود همه مسلمانانی که در حج شرکت داشتند را در غدیر خم جمع کرد و شیعیان معتقدند که او در آنجا علی بن ابیطالب را بهعنوان وصی و برادر و جانشین خود از جانب الله معرفی کرد. عبارت معروف «هر آنکس که من مولای او هستم، پس علی مولای اوست» قسمتی از خطابه بلند غدیر میباشد. گرچه در تفسیر حدیث غدیر خم در بین شیعه و سنی اختلاف وجود دارد. اهل سنت تنها اظهار نزدیکی پیامبر به علی و دوستی با او رامیدانند و اظهار خواسته اش که علی به عنوان پسر عمو و فرزندخوانده اش جانشین او در مسئولیتهای خانوادگی اش پس از مرگ شود.
این واقعه و حدیث غدیر در کتابهای شیعه و بسیاری کتابهای اهل سنت نقل شده است. اولین منبع تاریخی که به این کتاب اشاره میکند یعقوبی مورخ شیعه در نیمه دوم قرن سوم هجری است و اولین آثار ادبی قابل تاریخ گذاری، مجموعه اشعاری از نویسندگان شیعه در قرن دوم هجری است. از حدود قرن دوم هجری واقعه غدیر خم بعنوان دلیل نویسندگان شیعه برای اثبات برحقی علی بر جانشینی محمد آمده است.[۲]
عید غدیر؛ بزرگ ترین عید شیعیان
عید غدیر؛ بزرگ ترین عید شیعیان، روز هجدهم ذی الحجه است. بنابر روایات در روز هجدهم ذیحجه سال دهم هجرت پیامبر اکرم(ص)به امر الهی امام علی(ع) را به مقام خلافت و امامت منصوب کرد. این واقعه، در سفر حجة الوداع سال دهم هجری و در سرزمینی به نام غدیر خم روی داد.
در احادیث شیعه تعابیری هم چون عیدُ اللهِ الاکبر (عید بزرگ الاهی)، [۱] عید اهل بیت محمد(ص)،[۲] و اشرف الاعیاد (والاترین عید)، [۳] برای این روز به کار رفته است.
شیعیان در سراسر جهان این روز را جشن گرفته و مراسم مختلفی در گرامی داشت این روز برگزار میکنند. در قرون اخیر برگزاری این جشن از شعائر شیعه محسوب میشود.
محتویات
مقالات غدیر
نمونه تصاویر مربوط به غدیر
سند حديث غدي
امامت در حديث غدير
خلاصه واقعه غدير
زمينه هاي تاريخي واقعه غدير
عيد غدير برترين و پرشكوه ترين عيد اسلامى
عيد غدير در سيره اهل بيت عليهم السلام
اعمال و مستحبات عيد غدير
فرهنگ نامهاى غدير
نام هاي روز غدير با حديث
اشعار عید سعید غدیر خم
امیرالمومنین(ع)-عید غدیر
از غدیر خم ندای روح پرور بشنوید
نغمه ی «مَن کنتُ مولی» از پیمبر بشنوید
گرچه در روز الست این نغمه را بشنیده اید
گوش جان باید گشودن تا مکرّر بشنوید
روی گلفرش زمین این آسمانی نغمه را
از لبِ لعل نبی از قولِ داور بشنوید
از جهاز اشتران چون منبری آراستند
حکمِ یزدان را به خلق از عرشِ منبر بشنوید
رو سوی امّت نمود آن مصطفای کردگار
کای جماعت جمله از مولا و چاکر بشنوید
در غدیر خم شدم مأمور از سوی خدا
تا به حق، حق را رسانم بار دیگر بشنوید
می کنم امروز حجّت بر خدا جویان تمام
نشنوید امروز اگر، فردای محشر بشنوید
من به هر نفسی که اولایم علی اولی بود
رستگارید، از دل و جان گفته ام گر بشنوید
همرهان کردند بیعت با علی در آن کویر
ذکر بخٍّ بخٍّ ای مولی، مکرّر بشنوید
شام عید است و جلال این خجسته عید را
از زبان اطهر فتّاح خیبر بشنوید
شد سؤال ازاو چه روزی خوشترین روز تو بود
پاسخش را با شعف ای اهل محضر بشنوید
گفت: روی دست پیغمبر به صحرای غدیر
بهترین روزم بُد، ار دارید باور بشنوید
باز پرسیدند از او از سختی ایّامِ عمر
می زند گفتار او بر قلب نشتر بشنوید
گفت: آن روزی که سیلی بر رخ زهرا زدند
رنج و اندوه من از دیوار و از در بشنوید
موسم عید است «ثابت» وقت آن آمد که باز
از غدیر خم ندای روحپرور بشنوید
خوشترین ایام
خوشترین ایام

| از غدیر خم ندای روحپرور بشنوید | نغمه «من کنت مولی» از پیمبر بشنوید |
| گرچه در روز الست این نغمه را بشنیدهاند | گوش جان باید گشودن تا مکرر بشنوید |
| روی گلفرش زمین این آسمانی نغمه را | از لب لعل نبی از قول داور بشنوید |
| از جهاز اشتران چون منبری آراستند | حکم یزدان را به خلق از عرش منبر بشنوید |
| رو سوی امت نمود آن مصطفای کردگار | کای جماعت جمله از مولا و چاکر بشنوید |
| در غدیر خم شدم مامور از سوی خدا | تا به حق، حق را رسانم بار دیگر بشنوید |
| میکنم امروز حجت بر خداجویان تمام | نشنوید امروز اگر، فردای محشر بشنوید |
| من به هر نفسی که اولایم علی اولی بود | رستگارید، از دل و جان گفتهام گر بشنوید |
| همرهان کردند بیعت با علی در آن کویر | ذکر بخٍ بخٍ ای مولی، مکرر بشنوید |
| شام عید است و جلال این خجسته عید را | از زبان اطهر فتاح خیبر بشنوید |
| شد سوال از او چه روزی خوشترین روز تو بود | پاسخش را با شعف ای اهل محضر بشنوید |
| گفت: روی دست پیغمبر به صحرای غدیر | بهترین روزم بُد، ار دارید باور بشنوید |
| باز پرسیدند از او از سختی ایام عمر | میزند گفتار او بر قلب نشتر بشنوید |
| گفت: آن روزی که سیلی بر رخ زهرا زدند | رنج و اندوه من از دیوار و از در بشنوید |
| موسم عید است «ثابت» وقت آن آمد که باز | از غدیر خم ندای روحپرور بشنوید |
|
"قاسم استادی" (ثابت)
|
مقالات غدیر
- تواتر حدیث غدیر از دیدگاه دانشمندان اهل سنت
- دلالت حدیث غدیر بر ولایت امیر مؤمنان علیهالسلام
- بررسی حدیث ثقلین در خطبه غدیر و نقش آن در اثبات امامت
- الإجابة عن شبهات الغدیر
- ترجمه و صوت خطبه غدیر به زبانهای مختلف
- غدیر در آئینه اشعار
- قرائت متن عربی خطابه غدیر با صدای ابراهیمی مجد
- معرفی کتابهایی در حوزه غدیر
- منابع و اسناد واقعه غدیر در کتابهای اهل سنت
خطبه غدیر
خطبه غدیر؛ خِطابهای از پیامبر اسلام(ص) که علی(ع) را بهعنوان مولای مسلمانان معرفی میکند. پیامبر این خطبه را در ۱۸ ذیالحجه سال ۱۰ق. هنگام بازگشت از حجة الوداع در منطقهای به نام غدیر خم بیان کردند. بسیاری از عالمان شیعه و سنی این خطبه را نقل کردهاند.
این خطبه یکی از دلایل شیعیان برای اثبات سرپرستی و ولایت امام علی(ع) بعد از پیامبر اسلام است. شیعیان این مدعا را با قرائن و شواهد مختلفی تأیید و تقویت میکنند.
حدیث غدیر نام بخشی از این خطبه است که پیامبر فرموده است: «هر کس من سرپرست اویم، علی(ع) سرپرست اوست». از آنجا که این بخش از خطبه را بیش از ۱۱۰ نفر از صحابه و ۸۴ نفر از تابعین نقل کردهاند، می توان گفت این حدیث به صورت متواتر در منابع شیعه و اهل سنت نقل شده است.
علامه امینی مجموع سلسله اِسناد خطبه و حدیث غدیر را از منابع اهل سنت گردآوری کرده و به همراه سایر دلایلِ اثبات کننده واقعه غدیر در قالب ۱۱ جلد کتاب الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب منتشر کرده است.
امام علی(ع) واقعه غدیر
متن خطبه غدیر
متن خطبه غدیر در کتابهای روضةالواعظین، الاحتجاج، الیقین، نزهه الکرام، الاقبال، العُدَدُ القَویة، التحصین، الصراط المستقیم و نهج الایمان، به سه طریق از پیامبر اسلام(ص) نقل شده است: ۱ ـ روایت امام باقر(ع).[۱] ۲ ـ روایت حذیفة بن الیمان.[۲] ۳ـ روایت زید بن ارقم.[۳]
محتویات
- ۱ گزارش مختصری از متن خطبه
- ۲ ترجمه فارسی خطبه غدیر
- ۳ متن عربی خطبه غدیر
- ۳.۱ الحمد و الثناء
- ۳.۲ أمرٌ إلهی فی موضوع هامّ
- ۳.۳ الإعلان الرسمی بإمامة الأئمة الاثنی عشر علیهمالسلام و ولایتهم
- ۳.۴ التأکید علی توجه الأُمة نحو مسألة الإمامة
- ۳.۵ الإشارة إلی مقاصد المنافقین
- ۳.۶ أولیاء أهل البیت علیهمالسلام وأعداءهم
- ۳.۷ الإمام المهدی عجَّل اللّه تعالی فرجه الشریف
- ۳.۸ التمهید لأمر البیعة
- ۳.۹ الحلال و الحرام، الواجبات و المحرَّمات
- ۳.۱۰ البیعة بصورة رسمیة
- ۴ جستارهای وابسته
- ۵ پانویس
- ۶ منابع
حجة الوداع؛ تنها حج پیامبر اکرم (ص) بعد از اسلام
حجة الوداع؛ تنها حج پیامبر اکرم (ص) بعد از اسلام. رسول اکرم (ص) پس از هجرت، سه بار برای عمره به مکه رفت،[۱] اما به گفته مورخان و محدّثان، فقط یک بار در مراسم حج حضور یافت و آن چند ماه پیش از وفاتش بود.[۲] از آنجا که این حج در آخرین سال عمر آن حضرت (ص) واقع شد و پیامبر در آن با مسلمانان وداع کرد، به حجة الوداع (حج خداحافظی) مشهور است. بنابر معتقدات شیعی، در بازگشت از این سفر حج و در غدیر خم، پیامبر (ص) با دستور خداوند امامت و ولایت امیر المؤمنین امام علی (ع) را به صورت عمومی اعلام کرد و از مردم بر این امر، بیعت گرفت؛ بدین رو، این حج، برای شیعیان اهمیتی ویژه دارد.
نام دیگر این حج حِجَّةُالبَلاغ است، زیرا آیه تبلیغ[۳] در بازگشت از این سفر بر پیامبر نازل شد.[۴] از دیگر نامهای این حج، حِجَّةُالاسلام است[۵] زیرا تنها حجی است که پیامبر در دوره حاکمیت اسلام به جا آورد و مراسم آن طبق آیین اسلام بود.
آیه اکمال
آیه اکمال
آیه اکمال آیه سوم از سوره مائده که درباره واقعه غدیر بر پیامبر اکرم(ص) نازل شده است. خداوند در آن بیان میفرماید که پس از نزول این آیه دین را کامل و نعمت را تمام کرده است. روز نزول آیه مورد اختلاف است؛ برخی نزول این آیه را روز عرفه و برخی روز هجدهم ذی الحجه سال دهم هجری دانستهاند. شیعه به اجماع معتقد است که شان نزول آیه واقعه غدیر خم و ولایت علی(ع) است.
امام علی بن ابی طالب علیه السلام
پس از درگذشت پیامبر اکرم(ص) گروهی در سقیفه، با ابوبکر به عنوان خلیفه بیعت کردند و امام علی(ع) ۲۵ سال از خلافت دور ماند. آن حضرت پس از خلافت ابوبکر، عمر و عثمان، به اصرار مسلمانان خلافت و حکومت را پذیرفت.[۶] او در دوره کوتاه حکومتش با سه جنگ سنگین داخلی مواجه شد و سرانجام در محراب مسجد کوفه در حال نماز به دست یکی از خوارج به شهادت رسید و مخفیانه در نجف به خاک سپرده شد.[۷]
گفتهاند که سررشته بسیاری از علوم مسلمانان، از جمله نحو عربی، کلام، فقه، تفسیر به امام علی(ع) میرسد و فرقههای گوناگون، سلسله سند خود را بدو میرسانند. کتاب معروف نهج البلاغه منتخبی از گفتهها و نوشتههای اوست.
و دستم را گشودید، بازش داشتم، و آن را کشیدید، نگاهش داشتم، سپس بر من هجوم آوردید، همچون شتران تشنه که روز آب خوردن به آبگیرهای خود درآیند - و دوش و بر هم را سایند - چندان که - از هجوم مردمان - بند پایافزار برید و ردا افتاد، و ناتوان پامال گردید. و خشنودی مردم در بیعت من بدانجا رسید که خردسال شادمان شد و سالخورده لرزان لرزان بدانجا روان، و بیمار - برای بیعت - خود را برپا میداشت، و دختران جوان - برای دیدن آن منظره - سربرهنه دوان.
بئس الزاد إلی المعاد العدوان علی العباد (ترجمه: ستمراندن بر بندگان بدترین توشه است برای آن جهان.)
محتویات
- ۱ نسب، کنیه و لقب
- ۲ تولد و درگذشت
- ۳ همسران و فرزندان
- ۴ در حیات پیامبر(ص)
- ۵ دلایل امامت
- ۶ وفات پیامبر(ص) و سقیفه
- ۷ دوران خلفای سه گانه
- ۸ دوران حکومت
- ۹ شهادت
- ۱۰ امام علی(ع) در قرآن
- ۱۱ امام علی (ع) در تاریخ و روایات
- ۱۲ سرسلسله علوم مسلمانان
- ۱۳ ویژگیهای اخلاقی
- ۱۴ آثار
- ۱۵ اصحاب
- ۱۶ آثار مکتوب درباره امام علی(ع)
- ۱۷ مطالعه بیشتر
- ۱۸ جستارهای وابسته
- ۱۹ پانویس
- ۲۰ منابع
- ۲۱ پیوند به بیرون
دلایل امامت امام علی علیه السلام
آیات و روایات زیادی دال بر امامت و جانشینی امام علی بن ابی طالب(ع) بعد از رسول خدا(ص) است که برخی از آنها عبارتند از:
یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنکمْ (ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را [نیز] اطاعت کنید.)[نساء–۵۹]
این آیه به اتفاق علمای شیعه در شأن امام علی(ع) و ائمه(ع) نازل شده است و دلیل بر وجوب اطاعت از آنهاست.[۴۶]
12px إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ 20px 12px[۴۷]ترجمه=همانا ولی امر شما تنها خدا، رسول و آن مؤمنانی هستند که نماز به پا داشته و در حال رکوع زکات میدهند.
این آیه، ولایت امام علی(ع) و سایر ائمه(ع) را اثبات میکند. مفسران شأن نزول این آیه را مربوط به امام علی(ع) و دادن انگشتر خود به شخص فقیر در حال رکوع دانستهاند.[۴۸]
حدیث منزلت: رسول خدا(ص) خطاب به علی(ع) میفرماید:
انت منی بمنزلة هارون من موسی الا انه لا نبی بعدی (ترجمه: تو نسبت به من همچون هارون نسبت به موسی هستی جز اینکه پس از من پیغمبری نخواهد بود.)[۴۹]
حدیث یوم الانذار: رسول خدا(ص) وقتی رسالتش را به اقوام خود ابلاغ کرد فقط علی(ع) دعوت حضرت(ص) را پذیرفت. پیامبر(ص) نیز فرمود:
انت اخی و وزیری و وارثی و خلیفتی من بعدی (ترجمه: تو برادر و وزیر و وارث من و جانشین من پس از من هستی.)[۵۰]
واقعه غدیر
پیامبر(ص) در سال ۱۰ق. برای انجام فریضه و تعلیم مراسم حج به مکه سفر کرد. مراسم حج به پایان رسید و پیامبر(ص) در حالی که گروهی انبوه او را بدرقه میکردند به سمت مدینه آمد. در ۱۸ ذی الحجه وقتی کاروان به مکانی به نام غدیر خم در نزدیکی جحفه رسید، به پیامبر(ص) وحی شد تا ولایتعهدی علی بن ابی طالب(ع) را به مردم ابلاغ کند. بنابراین وی فرمان داد همه از حرکت باز ایستند تا بازماندگان نیز فرارسند.
سپس پیامبر(ص) فرمان الهی را ابلاغ کرد(آیه تبلیغ):[۵۱]
12px يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ وَاللّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللّهَ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ 20px 12px[۵۲]ترجمه=ای پیامبر! آن چه را از جانب پروردگارت به سوی تو نازل شد، ابلاغ کن و اگر چنین نکنی، پیامش را نرساندهای و خدا تو را از گزند مردم نگاه میدارد. خداوند کافران را هدایت نمیکند.
بعد از نزول این آیه، پیامبر(ص) به مردم گفت:
الست اولی بالمؤمنین من انفسهم؟ قالوا بلی، قال: من کنت مولاه فهذا علی مولاه، اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله (ترجمه: آیا من به مؤمنین از خودشان اولی به تصرف نیستم؟ مردم عرض کردند: بلی، فرمود: من مولای هر که هستم این علی مولای اوست، خدایا دوست او را دوست بدار و دشمنش را دشمن بدار؛ هر که او را یاری کند کمکش کن و هر که او را واگذارد خوار و زبونش بدار.)[۵۳]
وفات پیامبر(ص) و سقیفه
در آخرین لحظات عمر پیامبر(ص)، علی(ع) نزد او آمد و رسول خدا(ص) رازی طولانی را با او در میان گذاشت و پس از آن بیماریاش شدت یافت و به علی(ع) فرمود: "سرم را در دامان خود قرار ده، زیرا فرمان الهی رسیده است، هرگاه روح از بدنم مفارقت کرد آن را با دست خود برگیر و بر صورت خویش بکش و آنگاه مرا رو به قبله نما و تجهیز کن و قبل از همه مردم بر بدنم نماز بگزار و تا پیکرم را در خاک نهان میسازی، از من جدا مشو، و از خدای متعال یاری بخواه."[۵۴]
بعد از رحلت پیامبر اسلام(ص)، در حالی که علی و بنی هاشم مشغول تجهیز و تدفین حضرت(ص) بودند، بعضی از مهاجران و انصار از جمله ابوبکر، عمر، ابو عبیده جراح، عبدالرحمن بن عوف، سعد بن عباده، ثابت بن قیس، عثمان بن عفان به راه افتادند و در جایی به نام سقیفه بنی ساعده جمع شده تا تکلیف حکومت را روشن کنند که پس از مشاجراتی که میان آنها واقع شد، در نهایت بدون توجه به واقعه غدیر، ابوبکر را به عنوان خلیفه معرفی کردند.[۵۵
آیات مشهور قرآن
آیات مشهور قرآن
آیات امامت
آیه تبلیغ
آیه تبلیغ
آیه تبلیغ؛ آیه ۶۷ سوره مائده و از آخرین آیات نازل شده بر پیامبر(ص) . بنابر این آیه، پیامبر موظف شده است پیام بسیار مهمی را به مردم ابلاغ کند. به تصریح آیه شریفه، اهمیت پیام چنان است که اگر پیلامبر(ع) آن را ابلاغ نکند، رسالت پیامبریِ خود را به انجام نرسانده است. به اعتقاد شیعیان و برخی از اهل سنت ، آیه در حجة الوداع و کمی قبل از ۱۸ ذی الحجه سال دهم هجری نازل شده است. در باور شیعه، موضوع پیام، جانشینی حضرت علی (ع) است و بدین رو، پیامبر (ص)، پس از نزول آیه، در غدیر خم، حضرت علی(ع) را به عنوان جانشین خود معرفی کرد. (نک:واقعه غدیر)
عید غدیر؛ بزرگ ترین عید شیعیان
عید غدیر؛ بزرگ ترین عید شیعیان، روز هجدهم ذی الحجه است. بنابر روایات در روز هجدهم ذیحجه سال دهم هجرت پیامبر اکرم(ص)به امر الهی امام علی(ع) را به مقام خلافت و امامت منصوب کرد. این واقعه، در سفر حجة الوداع سال دهم هجری و در سرزمینی به نام غدیر خم روی داد.
در احادیث شیعه تعابیری هم چون عیدُ اللهِ الاکبر (عید بزرگ الاهی)، [۱] عید اهل بیت محمد(ص)،[۲] و اشرف الاعیاد (والاترین عید)، [۳] برای این روز به کار رفته است.
شیعیان در سراسر جهان این روز را جشن گرفته و مراسم مختلفی در گرامی داشت این روز برگزار میکنند. در قرون اخیر برگزاری این جشن از شعائر شیعه محسوب میشود.
عید غدیر، عید ولایت
| عید غدیر، عید ولایت | ![]() |
![]() |
![]() |
«واعتصموا بحبل الله جمیعا ولا تفرقوا»
بـاده بده سـاقیا ولـی زخـم غدیر چنـگ بزن مطـربا ولی بیـاد امیـر
تو نیز ای چرخ پیر بیا ز بالا به زیر داد مسرت بده باده عشرت بگیر
عید غدیر،عید ولایت،رهبری،انسانیت،اکمال دین واتمام نعمت الهی بوده واز اعیاد بزرگ اسلامی به شمار رفته ومختص شیعه نیست. امام صادق (علیه السلام)عید غدیر را بزرگتر وشریفتر از عید فطر وعید قربان شمرده واز قول پیامبر خدا(صلی الله علیه واله وسلم) روایت میکنند که به امیر المومنین (علیه السلام)توصیه کرده اند مردم این روز را عید بگیرند وفرمودند:«یوم غدیر خم افضل اعیاد امتی» این روز مورد عنایت خاص رسول اکرم (صلی الله علیه واله وسلم) بوده وائمه(علیهم السلام) نیز پیوسته یادآوران آن واقعه مهم بودند و به پیروان خود دستور میدادند که این روز را عید گرفته ودور هم جمع شوند وبه یکدیگر تبریک وشاد باش بگویند تا عظمت این روز وحقانیت اهل بیت(علیهم السلام) فراموش نشود؛ امام صادق(علیه السلام)می فرماید:« نام این عید در آسمان یوم العهد المعهود ودر زمین یوم المیثاق المأخوذ والجمع المشهود است»
غدیر کاشت بذر ولایت در جانها و نورافشانی خورشید به تمامی انسانهاست. در عرصه غدیر حقیقت ولایت در متن دین تعبیه گردیده وآن را تبدیل به دین کاملی نمودکه تبیین وتفسیر، تحلیل وتأویل آن را صاحبان مقام ولایت بر عهده گرفتند واساساً دین بدون چنین والیانی ابتر باقی می ماند.
متن عربی خطابه غدیر
بخش اول 1
1- اَلْحَمْدُ للَّهِ الَّذى عَلا فى تَوَحُّدِهِ، وَ دَنا فى تَفَرُّدِهِ، وَ جَلَّ فى سُلْطانِهِ، وَ عَظُمَ فى اَرْكانِهِ، اَحاطَ بِكُلِّ شَىْ ءٍ عِلْماً، وَ هُوَ فى مَكانِهِ، وَ قَهَرَ جَمیعَ الْخَلْقِ بِقُدْرَتِهِ وَ بُرْهانِهِ، حَمیداً لمْ یَزَلْ، مَحْمُوداً لایَزالُ، وَ مَجیداً لایَزُولُ، وَ مُبْدِئاً وَ مُعیداً، وَ كُلُّ اَمْرٍ اِلَیْهِ یَعُودُ.
2- بارِئُ الْمَسْمُوكاتِ، وَ داحِى الْمَدْحُوّاتِ، وَ جَبّارُ الْاَرَضینَ وَ السَّماواتِ، قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ، رَبُّ الْمَلائِكَةِ وَ الرُّوحِ. مُتَفَضِّلٌ عَلى جَمیعِ مَنْ بَرَاَهُ، مُتَطَوِّلٌ عَلى جَمیعِ مَنْ اَنْشَاَهُ، یَلْحَظُ كُلَّ عَیْنٍ وَ الْعُیُونُ لاتَراهُ.
كَریمٌ حَلیمٌ ذُواَناةٍ، قَدْ وَسِعَ كُلَّ شَىْ ءٍ رَحْمَتُهُ، وَ مَنَّ عَلَیْهِمْ بِنِعْمَتِهِ. لا یَعجَلُ بِانْتِقامِهِ، وَ لا یُبادِرُ اِلَیْهِمْ بِمَا اسْتَحَقُّوا مِنْ عَذابِهِ.
3- قَدْ فَهِمَ السَّرائِرَ،
متن فارسی خطابه غدیر
بخش اول
ستایش خداى را سزاست كه در یگانگى اش بلند مرتبه و در تنهایى اش به آفریدگان نزدیك است؛ سلطنتش پرجلال و در اركان آفرینشش بزرگ است. بر همه چیز احاطه دارد بى آن كه مكان گیرد و جابه جا شود و بر تمامى آفریدگان به قدرت و برهان خود چیره است.
همواره ستوده بوده و خواهد بود و مجد و بزرگى او را پایانى نیست. آغاز و انجام از او و برگشت تمامى امور به سوى اوست.
اوست آفریننده ى آسمان ها و گستراننده ى زمین ها و حكمران آن ها. دور و منزّه از خصایص آفریده هاست و در منزّه بودن خود نیز، از تقدیس همگان برتر. هموست پروردگار فرشتگان و روح؛ افزونى بخش بر آفریدگان و بخشنده ى بر همه ى موجودات است.
به نیم نگاهى دیده ها را ببیند و دیده ها هرگز او را نبینند.
كریم و بردبار و شكیباست. رحمتش جهان شمول و عطایش منّت گذار. در انتقام و كیفر سزاواران عذاب، بى شتاب است.
بر نهان ها آگاه و بر درون ها دانا، پوشیده ها بر او آشكار و پنهان ها بر او روشن است. بر هر هستى فراگیر و چیره، نیروى آفریدگان از او و توانایى بر هر پدیده ویژه ى اوست. او را همانندى نیست. در تاریكستان لاشَى ء، او هستى بخش هر هستى است؛ جاودانه و زنده و عدل گستر. خداوندى جز او نباشد و اوست ارجمند و حكیم. دیده ها را بر او راهى نیست و اوست كه دیده ها را دریابد و اوست بر پنهانى ها آگاه و بر كارها دانا. از دیدن، كسى وصفش را نیابد و بر چگونگى او، از نهان و آشكار دست نیازد؛ مگر او - عزّوجلّ - راه نماید و خود بشناساند. گواهى مى دهم كه او اللَّه است؛ همو كه تنزّهش سراسر روزگاران را فراگرفته و پرتواش ابدیّت را شامل است. فرمانش را بى مشاور اجرا كند و تقدیرش را بى شریك امضاء و هستى را بى یاور سامان دهد. صورت آفرینش او را الگویى نبوده؛ آفریدگان را بدون یاور و سختى و حیله، هستى بخشیده است. جهان با ایجاد او موجود و با آفرینش او پدیدار شده است. پس اوست اللَّه و معبودى جز او نیست؛ همو كه صُنعش استوار و ساختمان آفرینشش زیباست. دادگرى كه ستم روا نمى دارد و بخشنده ترینى كه كارها به او بازمى گردد و گواهى مى دهم او اللَّه است كه هر هستى در برابر بزرگى اش فروتن و در مقابل ارجمندى اش رام و به توانایى اش تسلیم و به هیبتش خاضع است.
جشن غدیر
به نام خداوند همه مِهر مِهر وَرز
غدیر؛ برترین عید
امام صادق علیه السلام مى فرماید: انبیاء بنى اسرائیل روزى را كه جانشینِ بعد از خود را تعیین مى كردند عید قرار مى دادند. 'عید غدیر' هم روزى است كه پیامبر صلى اللَّه علیه و آله على علیه السلام را براى مردم منصوب فرمود.... (2)
بدون شك عید گرفتن غدیر به معناى زنده نگه داشتن آن روز تاریخى در دل هاى شیعیان و احیاى محتواى آن در مقابل دشمنان است، و به عنوان علامتى بزرگ بر صفحه ى تاریخ تشیع نقش بسته و نشان دائمى ولایت است.
عید غدیر در لسان پیامبر و امامان:
ذیلاً احادیثى كه در فضیلت عید غدیر و اهمیت خاص آن در مقایسه با سایر اعیاد از لسان معصومین علیهم السلام وارد شده ذكر مى شود:
پیامبرصل الله علیه و آله:
- روز غدیر خم افضل و بالاترین عیدهاى امت من است. [ 3]
پیامبر صلى اللَّه علیه و آله به امیرالمؤمنین علیه السلام وصیت فرمود كه این روز را عید بگیرد، و فرمود: انبیاء هم چنین مى كردند و به جانشینان خود وصیت مى كردند كه این روز را عید بگیرند. [ 4 ]
امیرالمؤمنین علیه السلام:
- این روز روز عظیم الشأنى است. [ 5 ]
در سالى كه عید غدیر با روز جمعه مقارن شده بود حضرت خطابه اى ایراد نمودند و ضمن آن مطالب زیادى درباره ى عید گرفتن غدیر فرمودند. از جمله فرمودند: 'خداوند در این روز دو عید عظیم و بزرگ را براى شما جمع نموده است'. [ 6]
امام صادق علیه السلام:
- خداوند هیچ پیامبرى را نفرستاده مگر آنكه این روز را عید گرفته و حرمت آن را نگه داشته است. [ 7]
- عید غدیر 'عید اللَّه اكبر' است، یعنى عید بزرگ خداوند است. [ 8 ]
- عید غدیر خم از عید فطر و قربان و روز جمعه و روز عرفه افضل است، و نزد خداوند منزلت والاترى دارد. [9]
- روز غدیر، روز شریف و عظیمى است... این روز، روزِ عید و شادى و سرور است. [10 ]
- روز غدیر خم روزى است كه خداوند آن را براى شیعیان و محبّان ما عید قرار داده است. [ 11 ]
- شاید گمان كنى كه خداوند روزى با حرمت تر از روز غدیر خلق كرده است! نه به خدا قسم، نه به خدا قسم، نه به خدا قسم! [ 12]
- روز قیامت چهار روز را مانند عروس به پیشگاه الهى مى برند: عید فطر، عید قربان، روز جمعه، عید غدیر. 'روز غدیر خم' در مقابل عید قربان و فطر مانند ماه بین ستارگان است. خداوند تعالى بر غدیر ملائكه ى مقربین را موكل مى كند كه رئیس شان جبرئیل است، و انبیاء مرسلین را كه رئیس شان حضرت محمد صلى اللَّه علیه و آله است، و اوصیاء منتجبین را كه رئیس شان امیرالمؤمنین علیه السلام است، و اولیاء خود را كه رئیس شان سلمان و ابوذر و مقداد و عمار هستند. اینان 'غدیر' را همراهى مى كنند تا آن را وارد بهشت نمایند. [ 13]
امام رضا علیه السلام:
- این روز، روز عیدِ اهل بیت محمد علیهم السلام است. [14]
- هر كس این روز را عید بگیرد خداوند مالش را زیاد مى كند. [ 15]
در روز عید غدیرى، حضرت عده اى از خواص اصحاب خود را براى افطار دعوت فرمود، و به منازل آنان هدایا و عیدى فرستاد، و درباره ى فضائل این روز سخنانى فرمود.[16]
امام هادى علیه السلام:
- روزِ غدیر روز عید است، و افضل اعیاد نزد اهل بیت علیه السلام و محبّان ایشان به شمار مى آید. [ 17]
جشن غدیر در آسمان ها:
در آسمان ها روز غدیر را مى شناسند و آن را جشن مى گیرند. در این باره چهار حدیث ذكر مى نماییم:
غدیر، روز عهد معهود:
امام صادق علیه السلام فرمود: نام عید غدیر در آسمان ها روز 'عهد معهود' است. [ 18 ]
غدیر، روز عرضه ولایت بر اهل آسمان ها:
امام رضا علیه السلام فرمود: خداوند در روز عید غدیر ولایت را بر اهل آسمان ها عرضه كرد، و اهل آسمان هفتم در قبول آن از دیگران سبقت گرفتند. به همین جهت خداوند آسمان هفتم را به عرش خود مزین فرمود.
سپس اهل آسمان چهارم بر دیگران سبقت گرفتند، و خداوند آن را به بیت المعمور مزین فرمود.
سپس اهل آسمان اول سبقت گرفتند، و خداوند آن را به ستارگان مزین فرمود. [19 ]
ملائكه در جشن غدیر:
امام رضا علیه السلام فرمود: روز غدیر، روزى است كه خداوند به جبرئیل امر مى كند تا تختى از كرامت خود در مقابل بیت المعمور قرار دهد.
سپس جبرئیل بر فراز آن قرار مى گیرد و ملائكه از همه ى آسمان ها جمع مى شوند و بر پیامبر صلى اللَّه علیه و آله ثنا مى فرستند و براى شیعیان امیرالمؤمنین و ائمه علیهم السلام و محبّان ایشان استغفار مى كنند. [ 20]
نثار فاطمه علیها السلام در جشن غدیر:
امام رضا علیه السلام از پدرش امام موسى بن جعفر علیه السلام از جدش امام صادق علیه السلام نقل مى فرماید كه فرمود: روز غدیر نزد اهل آسمان مشهورتر از اهل زمین است.
خداوند تعالى در بهشت قصرى خلق فرموده كه بناى آن خشتى از نقره و خشتى از طلا است. در آن قصر صد هزار اتاق سرخ رنگ و صد هزار خیمه ى سبز رنگ وجود دارد و خاك آن از مشك و عنبر است. در آن قصر چهار نهر جارى است: نهرى از شراب و نهرى از آب و نهرى از شیر و نهرى از عسل. در كناره هاى این نهرها درختانى از انواع میوه ها قرار دارد، و بر آن درختان طیورى هستند كه بدنهاى آنها از لؤلؤ و بالهایشان از یاقوت است و به انواع صداها مى خوانند.
روز غدیر كه فرا مى رسد اهل آسمانها وارد این قصر مى شوند و تسبیح و تقدیس و تهلیل مى گویند. آن پرندگان هم به پرواز در مى آیند و خود را به آب مى زنند، و سپس در آن مشك و عنبر مى غلطند. آنگاه كه ملائكه جمع شدند بار دیگر به پرواز در مى آیند و آن عطرها را بر آنان مى پاشند.
ملائكه در روز غدیر 'نثار فاطمه علیهاالسلام' [ نثار فاطمه علیهاالسلام همان میوه هاى درخت طوبى است كه در شب زفاف حضرت، به امر الهى از آن درخت در آسمانها پخش شد و ملائكه آنها را به عنوان یادگار برداشتند.21 ] را به یكدیگر هدیه مى دهند. وقتى آخرین ساعات روز غدیر فرا مى رسد ندا مى آید: 'به مراتب و درجات خود برگردید كه به احترام محمد و على تا سال آینده در چنین روزى، از لغزش و خطر در امان خواهید بود'. [ 22]
منابع
1. الغدیر: ج 1 ص 283. عوالم: ج 3:15 ص 115 و 303.
2.بحارالأنوار: ج 37 ص 170.
3.عوالم: ج 3:15 ص 208.
4.عوالم: ج 3:15 ص 211.
5.عوالم: ج 3:15 ص 209.
6.عوالم: ج 3:15 ص 208.
7.عوالم: ج 3:15 ص 214.
8.عوالم: ج 3:15 ص 211.
9.عوالم: ج 3:15 ص 210 و 211 و 212.
10.عوالم: ج 3:15 ص 213. الیقین: ص 372 باب 132.
11.عوالم: ج 3:15 ص 213.
12.عوالم: ج 3:15 ص 215.
13.عوالم: ج 3:15 ص 212.
14.عوالم: ج 3:15 ص 223.
15.عوالم: ج 3:15 ص 223.
16.عوالم: ج 3:15 ص 221.
17.عوالم: ج 3:15 ص 226.
18.عوالم: ج 3:15 ص 214.
19.عوالم: ج 3:15 ص 224.
20.عوالم: ج 3:15 ص 222.
21.بحار الانوار: ج 43 ص 109.
22.بحارالأنوار: ج 37 ص 163. عوالم: ج 3:15 ص 221.
عیدغدیرخم
در قرآن مجید، چهار وصف عظیم برای غدیر، نشان از شکوه بی کران آن است: «امروز کافران، از دست اندازی به دین شما نومید گردیده اند؛ امروز دین شما را کامل کردم؛ [امروز] نعمتم را بر شما تمام گردانیدم؛ و خرسند شدم که اسلام کیش شما باشد. (مائده ـ 3)»
غدیر بر امامت امام معصومی پافشاری می کند که با هدایت او راه تا فرجام به روشنی ضمانت گرفته است؛ نه هر انسان آسیب پذیری که پیوسته در معرض اشتباه و خطاست.
توحید غدیر، خدا را ذات لایزال منزهی می داند که با هیچ یک از مخلوقاتش قابل مقایسه نیست، نه جسم قابل تصوری با دست و پا و دیگر اعضا و عظمتی تنزل یافته بسان مخلوقاتش.
باید گفت که راویان بسیاری از اهل سنت و تشیع، حدیث گران قدر غدیر را در کتاب های خود آورده اند. گردآوری اسامی راویان حدیث غدیر که نتیجه زحمات فرزانگانی چون میرحامد حسین و علامه امینی است اثبات می کند که هیچ حدیث نبوی به اندازه حدیث غدیر، روایت کننده ندارد. کتاب های بسیاری نیز درباره بحث های رجالی و تاریخی مربوط به سند حدیث غدیر نوشته شده که از بهترین آن ها می توان به کتاب های عبقات الانوار و الغدیر اشاره کرد. هم چنین تاریخچه مفصلی از اسناد و راویان حدیث غدیر تدوین شده و جنبه های اعجاب انگیز آن در زمینه های اسناد و رجال تبیین گردیده است.
غدیر هم واقعه است و هم حادثه؛ اگر واقعه را رخدادی نیک و رویدادی مثبت معنی کنیم، و حادثه را رخدادی سهمگین و ناگوار، غدیر برای پیامبر واقعه ای شیرین است که حاصل سال ها سعی در گلستانی، بوستان رسالت را به دست باغبانی امین و پارسا می سپرد که محبوب خدا و ملائک بود، و برای امت اسلام واقعه ای به یاد ماندنی است که جانشین پیامبرشان را شناختند و امور دنیا و آخرتشان را رهاشده از تدبیر ندیدند... و حادثه است برای آنان که امیدهای باطلشان به یأس تبدیل گشت و حادثه است برای تاریخ که رودرروی چشمانش،حقیقتی مسلم را به قربانگاه انکار بردند.
آنچه در زیر میآید پنجاه نام و یا صفت برای روز غدیر است که از روایات برگرفته شده است:
1 ـ بزرگترین عید خدا؛ «عیدالله الاکبر» (1)
2 ـ روز گشایش؛ «یوم وقوع الفرج» (2)
3 ـ روز خشنودی پروردگار؛ «یوم مرضاة الرحمن» (3)
4 ـ روز زبونی شیطان؛ «یوم مرغمة الشیطان» (4)
5 ـ روز مشعل فروزان دین؛ «یوم منار الدین» (5)
6 ـ روز بپا خاستن؛ «یوم القیام» (6)
7 ـ روز شادمانی؛ «یوم السرور» (7)
8 ـ روز لبخند؛ «یوم التبسم» (8)
9 ـ روز راهنمایی؛ «یوم الارشاد» (9)
10 ـ روز بلندی گرفتن منزلت شایستگان؛ «یوم رفع الدرج» (10)
11 ـ روز روشن شدن دلایل خدا؛ «یوم وضوح الحجج» (11)
12 ـ روز آزمایش بندگان؛ «یوم محنة العباد» (12)
13 ـ روز راندن شیطان؛ «یوم دحر الشیطان» (13)
14 ـ روز آشکار کردن حقیقت؛ «یوم الایضاح» (14)
15 ـ روز بیان کردن حقایق ایمان؛ «یوم البیان عن حقایق الایمان» (15)
16 ـ روز ولایت؛ «یوم الولایة» (16)
17 ـ روز کرامت؛ «یوم الکرامة» (17)
18 ـ روز کمال دین؛ «یوم کمال الدین» (18)
19 ـ روز جداسازی حق از باطل؛ «یوم الفصل» (19)
20 ـ روز برهان؛ «یوم البرهان» (20)
21 ـ روز منصوب شدن امیرمؤمنان؛ «یوم نصب امیرالمؤمنین(ع)» (21)
22 ـ روز گواهی و گواهان؛ «یوم الشاهد و المشهود» (22)
23 ـ روز پیمان؛ «یوم العهد المعهود» (23)
24 ـ روز میثاق؛ «یوم المیثاق المأخوذ» (24)
25 ـ روز آراستن؛ «یوم الزینة» (25)
26 ـ روز قبولی اعمال شیعیان؛ «یوم قبول اعمال الشیعة» (26)
27 ـ روز رهنمونی به رهنمایان؛ «یوم الدلیل علی الرواد» (27)
28 ـ روز امن و امان؛ «یوم الامن المأمون» (28)
29 ـ روز آشکار کردن امور پنهان؛ «یوم ابلاء السرائر» (29)
30 ـ عید اهل بیت(ع)؛ «عید اهل البیت(ع)» (30)
31 ـ عید شیعیان؛ «عید الشیعة» (31)
32 ـ روز عبادت؛ «یوم العبادة» (32)
33 ـ روز اتمام نعمت؛ «یوم تمام النعمة» (33)
34 ـ روز اظهار گوهر مصون؛ «یوم اظهار المصون من المکنون» (34)
35 ـ روز بر ملا کردن مقاصد پوشیده؛ «یوم ابلاء خفایا الصدور» (35)
36 ـ روز تصریح برگزیدگان؛ «یوم النصوص علی اهل الخصوص» (36)
37 ـ روز محمد(ص) و آل محمد(ص)؛ «یوم محمد(ص) وآل محمد(ص)» (37)
38 ـ روز نماز؛ «یوم الصلاة» (38)
39 ـ روز شکرگزاری؛ «یوم الشکر» (39)
40 ـ روز دوح (درختان پر شاخ و برگ)؛ «یوم الدوح» (40)
41 ـ روز غدیر؛ «یوم الغدیر» (41)
42 ـ روز روزه داری؛ «یوم الصیام» (42)
43 ـ روز اطعام؛ «یوم اطعام الطعام» (43)
44 ـ روز جشن؛ «یوم العید» (44)
45 ـ روز عالم بالا؛ «یوم الملأ الاعلی» (45)
46 ـ روز کامل کردن دین؛ «یوم اکمال الدین» (46)
47 ـ روز شادابی؛ «یوم الفرح» (47)
48 ـ روز به صراحت سخن گشودن از مقام ناب؛ «یوم الافصاح عن المقام الصراح» (48)
49 ـ روز افشای پیوند میان کفر و نفاق؛ «یوم تبیان العقود عن النفاق و الجحود» (49)
50 ـ روز گردهمایی و تعهد حاضران؛ «یوم الجمع المسؤول» (50)
پيامك تبريك عيد غدير
پيامك تبريك عيد غدير - رشد
غدیر ای باده گردان ولایت
رسولان الهی مبتلایت
ندا آمد ز محراب سماوات
به گوش گوشه گیران خرابات
رسولی کز غدیر خم ننوشد
ردای سبز بعثت را نپوشد
تمام انبیا ساغر گرفتند
شراب از ساقی کوثر گرفتن
علیٌ حُبهُ جنه
قسیم النّار و الجنّه
وصی المصطفی حقاً
امام الناس و الجنه
ما زین جهان از پی دیدار میرویم
از بهر دیدن حیدر کرار میرویم
درب بهشت گر نگشایند به روی ما
گوییم یا علی و ز دیوار میرویم
چون نامه اعمال مرا پيچيدند
بردند به ميزان عمل سنجيدند
بيش از همه كس گناه ما بود ولي
ما را به محبت علي بخشيدند
اوصاف علی به هر زبان باید گفت
این ذکر به پیدا و نهان باید گفت
در جشن ولی عهدی مسعود علی
تبریک به صاحب الزمان باید گفت
در فصل خطر امیر را گم نکنید
ان وسعت بی نظیر را گم نکنید
تنها ره جنت از علی میگذرد
ای همسفران غدیر را گم نکنید
اراج دل به تیغ دو ابروی دلبرست
بختش بلند هر که گرفتار حیدر است
دل را ز علی اگر بگیرم چه کنم
بی مهر علی اگر بمیرم چه کنم
فردا که کسی را به کسی کاری نیست
دامان علی اگر نگیرم چه کنم
در خانه دل نوشته با خط جلی
کین خانه بنا شد به تولای علی
در داخل این خانه چو نیکو نگری
هم مهر محمد است و هم مهر علی
نه فقط بنده به ذات ازلی می نازد
ناشر حکم ولایت به ولی می نازد
گر بنازد به علی، شیعه ندارد عجبی
عجب اینجاست خدا هم به علی می نازد
تعریف علی به گفت و کو ممکن نیست
گنجایش بحر در سبو ممکن نیست
عجب تمثیلی است این که علی مولود کعبه است...
یعنی اینکه باطن قبله را در امام پیدا کن! (شهید آوینی)
خورشيد چراغکي ز رخسار عليست
مه نقطه کوچکي ز پرگار عليست
هرکس که فرستد به محمد صلوات
همسايه ديوار به ديوار عليست
عيد غدير مبارک
نازد به خودش خدا که حيدر دارد
درياي فضائلي مطهر دارد
همتاي علي نخواهد آمد والله
صد بار اگر کعبه ترک بردارد
عيد غدير خم مبارک باد.
دلا امشب به مي بايد وضو کرد
و هر ناممکني را آرزو کرد
عيد بر شما مبارک
علي در عرش بالا بي نظير است
علي بر عالم و آدم امير است
به عشق نام مولايم نوشتم
چه عيدي بهتر از عيد غدير است؟
تمام لذت عمرم در اين است
که مولايم اميرالمومنين است
عيد شما مبارك
روز شمار عید غدیر

روز عید غدیر خم
هجدهم ذی الحجه دهم هجری قمری .
نزدیک ظهر روز دوشنبه، کاروان بزرگ پیامبر همین که به منطقه " غدیر خم " رسیدند حضرت، مسیر حرکت خود را به طرف راست جاده و به سمت غدیر تغییر داده، فرمودند :
" ایها الناس، اجیبوا داعی الله، و انا رسول الله ."
ای مردم، دعوت کننده خدا را اجابت کنید که من پیام آور خدایم .
این کنایه از آن بود که هنگام ابلاغ پیام مهمی فرا رسیده است. لذا فرمان دادند تا منادی ندا کند:
" همه مردم متوقف شوند، آنان که پیش رفته اند برگردند، و آنان که پشت سر هستند، خود را سریع تر برسانند. " همچنین دستور دادند، کسی زیر درختان کهنسالی که در آنجا بود نرود و آن مکان برای برپایی جایگاه سخنرانی خالی بماند.
پس از این دستور، همه مرکب ها متوقف شد، همه مردم پیاده شدند و برای توقف سه روزه خیمه زدند .
از طرف دیگر پیامبر چهار نفر از اصحاب خاص خود یعنی مقداد، سلمان، ابوذر و عمار را فرا خوانده و به آنان دستور دادند تا جایگاه سخنرانی را در کنار درختان کهنسال آماده سازند . آنان از روانداز شتران و سایر مرکب ها کمک گرفته، منبری بلند ساختند و روی آن را با پارچه ای پوشانند( منبر در میان جمعیت قرار داشت.)
با توجه به کثرت جمعیت،" ربیعه" را که صدای رسایی داشت، انتخاب کردند تا کلام حضرت را برای افرادی که دورتر قرار داشتند، تکرار کند.
مقارن ظهر، منادی حضرت رسول اکرم (ص)، ندای نماز جماعت داد، مردم مقابل منبر جمع شدند و با پیامبر نماز جماعت را اقامه نمودند. پس از نماز، پیامبراکرم از منبر غدیر بالا رفتند و سپس علی علیه السلام را فرا خواندند تا در سمت راست ایشان بر فراز منبر بایستد و پیامبر نیز در حالی که دست راستش بر شانه امیرالمومنین قرار داشت، سخنرانی تاریخی خود را شروع کردند که بیش از یک ساعت به طول انجامید.
حضرت در ابتدا به حمد و ثنای الهی پرداختند و سپس تصریح کردند که: باید فرمان مهمی درباره علی بن ابیطالب ابلاغ کنم که اگر این پیام را نرسانم رسالت الهی را انجام نداده ام :
" یا ایها الرَسول، بَلـِّغ ما اُنزل الیکَ مِن رَبـِّک وَ ان لَم تـَفعَل، فَما بَلغتَ رسالته."( مائده/67)
پس از بیان جملاتی، پیامبر دست علی علیه السلام را بلند نمود و فرمودند:
" من کنت مولاه فهذا علی مولاه "
و چنین بود که " غدیر"، عید ولایت نام گرفت .
یک روز تا عید غدیر خم
واقعه غدیردرکلام شهید مطهرى
واقعه غدیردرکلام شهید مطهرى

بهترین تعبیر درباره استاد شهید مطهرى ، كلام امام خمینى - رضوان الله علیه - است: « شهید بزرگوار و متفكر و فیلسوف و فقیه عالی مقام مرحوم آقاى حاج شیخ مرتضى مطهرى - قدس سره - ... كه در اسلام شناسى و فنون مختلفه اسلام و قرآن كریم كم نظیر بود ... در عمر كوتاه خود اثرات جاویدى به یادگار گذاشت كه پرتوى از وجدان بیدار و روح سرشار از عشق به مكتب بود. او با قلمى روان و فكرى توانا در تحلیل مسائل اسلامى و توضیح حقایق فلسفى با زبان مردم و بى قلق و اضطراب به تعلیم و تربیت جامعه پرداخت. آثار قلم و زبان او بىاستثنا آموزنده و روان بخش است و مواعظ و نصایح او كه از قلبى سرشار از ایمان و عقیدت، نشات مىگرفت، براى عارف و عامى سودمند و فرح زاست... .»
نظر استاد شهید مطهرى درباره هر مساله اسلامى، آینه اسلام ناب محمدى(ص) است كه با دلیل استوار و عبارات رسا و زیبا بیان كره است. عمده مباحث استاد درباره غدیر، در كتاب پر برگ و بار «امامت و رهبرى» ذكر شده است . به مناسبت عید غدیر به نقطه نظرات این اسلام شناس شهید و مرزبان فرهنگ علوی می پردازیم.
غدیر و آینه تبلیغ
استاد مطهری، در بحث «امامت در قرآن» به آیات مورد استدلال شیعه، توجه كرده و بعد از ذكر و شرح آیه «انما ولیكم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزكوة و هم راكعون.» (مائده/ 55) به تفسیر آیه تبلیغ پرداخته و مىنویسد:«... از آیاتى كه در این مورد در سوره مائده وارد شده یكى این آیه است: یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیك من ربك و ان لم تفعل فما بلغت رسالته ( مائده/67) اینجا لحن، خیلى شدید است: اى پیامبر! آنچه را كه بر تو نازل شد تبلیغ كن و اگر تبلیغ نكنى رسالت الهى را تبلیغ نكردهاى.
مفاد این آیه آنچنان شدید است كه مفاد حدیث «من مات و لم یعرف امام زمانه، مات میتة جاهلیة.» اجمالا خود آیه نشان مىدهد كه موضوع آنچنان مهم است كه اگر پیغمبر تبلیع نكند، اصلا رسالتش را ابلاغ نكرده است.
سوره مائده به اتفاق شیعه و سنى، آخرین سورهاى است كه بر پیغمبراکرم نازل شده و این آیات، جزء آخرین آیاتى است كه بر پیامبر نازل شده یعنى در وقتى نازل شده كه پیغمبر(ص) تمام دستورات دیگر را در مدت سیزده سال مكه و ده سال مدینه گفته بوده و این، جزء آخرین دستورات بوده است. شیعه سؤال مىكند: این دستورى كه جزء آخرین دستورهاست و آنقدر مهم است كه اگر پیغمبر آن را ابلاغ نكند، همه گذشتهها كان لم یكن [هیچ و پوچ] است چیست؟ یعنى شما نمىتوانید موضوعى نشان بدهید كه مربوط باشد به سال هاى آخر عمر پیغمبر و اهمیتش در آن درجه باشد كه اگر ابلاغ نشود هچ چیز ابلاغ نشده است. ولى ما مىگوییم آن موضوع، مساله امامت است كه اگر نباشد، همه چیز كان لم یكن است، یعنى شیرازه اسلام از هم مىپاشد. به علاوه شیعه از كلمات و روایات خود اهل تسنن، دلیل مىآورد كه این آیه در غدیر خم نازل شده است.» (1)
غدیر و آیه اكمال دین
شهید مطهرى آیه اكمال را این چنین تفسیر مىنماید:«در همان سوره مائده، آیه« الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتى و رضیت لكم الاسلام دینا» (مائده/3)؛ امروز دین را به حد كمال رساندم و نعمت را به حد آخر، تمام كردم، امروز است كه دیگر اسلام را براى شما به عنوان یك دین پسندیدم، نشان مىدهد كه در آن روز، جریانى رخ داده كه آن قدر با اهمیت است كه آن را مكمل دین و متمم نعمت خدا بر بشر شمرده است و با بودن آن، اسلام، اسلام است و خدا این اسلام را همان مىبیند كه مىخواسته و با نبودن آن، اسلام، اسلام نیست. شیعه به لحن این آیه كه تا این درجه براى این موضوع اهمیت قائل است استدلال مىكند و مىگوید: آن موضوعى كه بتواند نامش مكمل دین و متمم نعمت و آن چیزى باشد كه با نبودنش، اسلام، اسلام نیست، چه بوده است؟ مىگوید ما مىتوانیم موضوعى را نشان بدهیم كه در آن درجه از اهمیت باشد ولى شما نمىتوانید. به علاوه روایاتى هست كه تایید مىكند این آیه هم در همین موضوع [غدیر خم] وارد شده است.» (2)

مراد از «الیوم» چه روزى است؟
درباره این كه مقصود از«الیوم» در آیه اكمال دین، چه روزى است، استاد مطالبى پر بار و پر دامنه (3) عرضه مىدارد و به نقد و بررسى آراء در این موضع مىپرازد. او بعد از ذكر و نقد آراء دیگر (1- روز بعثت 2- روز فتح مكه 3- روز قرائت سوره برائت) به بیان و استدلال شیعه پراخته و مىگوید:«... استدلال شیعیان یكى از جنبه تاریخى است كه مىگویند وقتى ما مىبینیم در لفظ آیه: "الیوم اكملت لكم دینكم" این مطلب نیست كه «امروز» كدام روز است، به تاریخ و شان نزول ها مراجعه مىكنیم در نتیجه مىبینیم [كه روایات] نه یكى، نه دو تا و نه ده تا بلكه به طور متواتر مىگوید: این آیه در روز غدیر خم نازل شد كه پیغمبر(ص)، على(ع) را به جانشینى خودش نصب كرد. ولى آیا قرائنى كه در خود آیه هست، همین را كه تاریخ تایید مىكند، تایید مىنماید یا نه؟ [مىبینیم كه تایید مىكند] آیه این است: "الیوم یئس الذین كفروا من دینكم"؛ امروز( یا بگوییم آن روز) كافران از دین شما مایوس شدند. این را ما ضمیمه مىكنیم به یك سلسله آیات دیگرى در قرآن كه مسلمین را تحذیر مىكند، مىترساند و مىگوید كافران دائما نقشه مىكشند و دوست دارند كه شما را از دینتان برگردانند و علیه دینتان اقدام مىكنند... از طرف دیگر مىبینیم در آن آیه مىگوید ولى امروز دیگر مایوس شدند، از امروز دیگر فعالیت كافران علیه دین شما به پایان رسید "فلا تخشوهم" دیگر از ناحیه آنها بیمى نداشته باشید "واخشون" از من بترسید! ...
پس معنى" الیوم یئس الذى كفروا من دینكم فلا تخشوهم واخشون" این است كه دیگر كافرهاى بیرون جامعه اسلامى [از این كه دین شما را از بین ببرند] مایوسند، از ناحیه آنها دیگر خطرى براى عالم اسلامى نیست، از من بترسید، یعنى از خودتان بترسید. اى جماعت مسلمین! بعد از این اگر خطرى باشد آن است كه خودتان با نعمت اسلام بد عمل بكنید، كفران نعمت بكنید، آن استفادهاى را كه باید ببرید نبرید، در نتیجه، قانون من در مورد شما اجرا شود: "ان الله لا یغیر ما بقوم حتى یغیروا ما بانفسهم." از این روز، دیگر خطرى از خارج، جامعه اسلامى را تهدید نمىكند[ زیرا، امام و حافظ نظام، تعیین شد] خطر از داخل تهدید مىكند.» (4)
تواتر حدیث غدیر
استاد، یكى از ادله شیعه در امامت را تواتر حدیث غدیر شمرده و مىنویسد:«... [خواجه نصیر] مىگوید:" و لحدیث الغدیر المتواتر"؛ حدیث غدیرى كه متواتر است. متواتر در علم حدیث اصطلاحى است. تواتر یعنى [مقدار نقل خبر] فوق تبانى [بر دروغ] باشد. شیعه مدعى است كه نقل خبر غدیر در حدى است كه ما احتمال تبانى هم در آن نمىتوانیم بدهیم و بگوییم مثلا چهل نفر از صحابه پیغمبر تبانى كردند بر یك دروغ! خصوصا كه بسیارى از ناقلان این خبر، جزء دشمنان على(ع) بوده یا از طرفداران ایشان شمرده نشدهاند... .» (5)
شهید مطهرى درباره این قسمت از روایت غدیر كه «من كنت مولاه فهذا على(ع) مولاه» معتقد است كه حتى شاید سنی ها هم نتوانند انكار كنند كه متواتر است. (6)
حدیث غدیر در منابع تاریخى
در نظر استاد، گذشته از كتب روایى، حدیث غدیر در بسیارى از كتب تاریخى هم ذكر شده است كه آن كتب از منابع معتبر و مهم تاریخ شمرده مىشوند:" قدیمی ترین كتاب تاریخى اسلام از كتاب هاى تاریخ عمومى اسلامى و از معتبرترین كتاب هاى تاریخ اسلامى كه شیعه و سنى آن را معتبر مىشمارند كتاب تاریخ یعقوبى است. مرحوم دكتر آیتى هر دو جلد این كتاب را ترجمه كردهاند، كتاب بسیار متقنى است و در اوایل قرن سوم هجرى نوشته شده است. ظاهرا بعد از زمان مامون و حدود زمان متوكل نوشته شده است. این كتاب كه فقط كتاب تاریخى است و حدیثى نیست، از آن كتاب هایى است كه داستان غدیر را نوشته است. كتاب هاى دیگرى كه آنها را هم اهل تسنن نوشتهاند نیز حادثه غدیر خم را ذكر كردهاند." (7)
غدیر در آیینه شعر
ادبیات و به ویژه شعر، آیینه تمام نماى فرهنگ جامعه است و حضور مسالهاى در ادبیات هر زمانى، نشانه مطرح بودن آن مىباشد. و غدیر در همه قرن ها در ادب و فرهنگ مردم حضور داشته است. استاد درباره توجه علامه امینى در الغدیر به این مساله مىنویسد: " (الغدیر) از جنبه ادبى هم استفاده كرده است، چون در هر عصرى هر مطلبى كه در میان مردم وجود داشته باشد، شعرا آن را منعكس مىكنند... [علامه امینى] مىگوید اگر مساله غدیر مسالهاى بود كه به قول آنها مثلا در قرن چهارم به وجود آمده بود، دیگر در قرون اول و دوم و سوم، شعرا، این همه شعر، دربارهاش نگفته بودند. در هر قرنى ما مىبینیم كه مساله غدیر، جزء ادبیات آن قرن است. بنابراین، چگونه مىتوانیم این حدیث را انكار كنیم؟!" (8)
شرح حدیث غدیر
استاد، این حدیث را كه حدیث هدایت و روشنایى است؛ این چنین ذكر و شرح مىكند:هنگامى كه به غدیر خم كه نزدیك جحفه (10) است رسیدند، قافله را متوقف و اعلام كردند كه مىخواهم درباره موضوعى با مردم صحبت كنم. (این آیهها نیز در آنجا نازل شد.) بعد دستور داد كه منبرى برایش درست كردند. از جحاز شتر و چیزهاى دیگر، مركز مرتفعى ساختند. حضرت رفت بالاى آن و مفصل صحبت كرد:
"الست اولى بكم من انفسكم؟ قالوا: بلى. آنگاه فرمود: من كنت مولاه فهذا على مولاه." بعد از این بود كه این آیه نازل شد: "الیوم یئس الذین كفروا من دینكم فلا تخشوهم واخشون الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتى..." اینها را در كتاب هایى مثل الغدیر یا ترجمههاى آن نوشتهاند. (11)
این مطلب گذری بود بر نظرات استاد شهید مرتضی مطهری (ره) که نسبت به امامت و عید غدیر بیان کرده بودند.
پىنوشت ها:
1- ، چاپ دوم 1364 ش، صص 61 - 62.2- امامت و رهبرى، صص 62 -63.
3- مطالب استاد در 20 صفحه ذكر شده است: امامت و رهبرى، صص 118 -137.
4- امامت و رهبرى، صص 132 -137.
5- همان، صص 104 - 105.
6- همان، ص113.
7- امامت و رهبرى، ص 130.
8- امامت و رهبرى، ص 101.
9- حجة الوداع در سال آخر عمر حضرت رسول، دو ماه مانده به وفات ایشان، رخ داده است. وفات حضرت رسول در بیست و هشتم صفر یا به قول سنی ها در دوازدهم ربیع الاول اتفاق افتاده است. در هجدهم ذى الحجه به غدیر خم رسیدند. مطابق آنچه كه شیعه مىگوید حادثه غدیر خم دو ماه و ده روز قبل از وفات حضرت روى داده و مطابق آنچه كه سنی ها مىگویند این حادثه دو ماه و بیست و چهار روز قبل از رحلت حضرت رسول اتفاق افتاده است. ( این مطلب از استاد شهید است).
10- ... جحفه، میقات اهل شام است یعنى وقتى افراد از راه شام كه شمال غربى [مكه] مىشود مىآمدند، پس از پیمودن اندكى از راه به جحفه مىرسیدند. پیغمبراكرم(ص) آنجا را میقات قرار دادند براى مردمى كه از آن راه مىآیند. غدیر خم، نزدیك جحفه است و محلى بوده كه مسلمین در بازگشت از مكه وقتى به آن نقطه مىرسیدند متفرق مىشدند، اهل مدینه به مدینه مىرفتند و دیگران نیز به شهرهاى خود. ( این مطلب هم استاد شهید است.)
11- امامت و رهبرى، صص 130 - 132 و صص 84 - 85.
امام علی علیه السلام از دیدگاه اندیشمندان غیرمسلمان
امام علی علیه السلام از دیدگاه اندیشمندان غیرمسلمان

علی علیه السلام شخصیتی بزرگ و بی بدیل است که در طول تاریخ همواره مورد مدح و ستایش بزرگان قرار گرفته و حتی کسانی که به امامت علی (ع) باور ندارند نیز، او را در نوع خود یگانه و بی نظیر می دانند؛ مطلبی که پیش رو دارید نمونه ای است از گفتار اندیشمندان غیر مسلمان درباره حضرت علی (ع) ... :
- " جبران خلیل جبران"
که از علمای بزرگ مسیحیت، مرد هنر و صاحب ذوق بدیعی است لب به ستایش علی گشوده و چنین می گوید:" به عقیده من علی بن ابیطالب ( پس از پیامبر) نخستین مرد از قوم عرب است که وجودش، همه فضائل کامل بودن را در قوم خویش دمید و آهنگ آن را به گوش مردمی رسانید که پیش از آن مانند آن را نشنیده بودند و در بین تاریکی های جاهلیت از روش روشن او متحیر ماندند؛ پس کسی که طریق علی را پسندید به فطرت سلیم بازگشت و آن که از باب خصومت وارد شد جاهیلت را ترجیح داد."جبران معتقد بود که:" دو طایفه شیفته روش علی بودند یکی خردمندان پاکدل و دیگری نیکو سرشتان با ذوق، علی بن ابیطالب شهید عظمت خویش گشت او از دنیا رفت در حالی که نماز بر زبانش جاری و دلش از شوق خدا لبریز بود. مردم عرب، حقیقت مقام او را درک نکردند تا گروهی از مردم کشور همسایه آنها( ایران) برخاسته، این گوهر گرانبها را از سنگ تشخیص داده و او را شناختند."جبران اضافه می کند که:" علی (ع) مانند پیغمبران درگذشت، مقام و شأن او در بصیرت و بینایی چون پیغمبران، مختص شهر، بلد، قوم، زمان و مکان نبوده و شخصیتی بین المللی داشت."
جبران همیشه نام علی (ع) را در مجالس خاص و عام به زبان می آورد، تعظیم می کرد و می گفت علی از جهان رفت درحالی که هنوز رسالتش را به کمال، تبلیغ نکرده بود.
- "شبلی شمیل"
غدیر در کلام امیر
غدیر در کلام امیر

.غدیر از نگاه مولی الموحدین علی علیه السلام
.منشورعلوی علیه السلام در عید غدیردر دوره خلافت و حاکمیت علی بن ابیطالب علیه السلام، روز عید غدیری با جمعه مصادف گردید . امام در آن روز خطبه ای مفصل ایراد فرمود و مباحث عمیق و ارزشمندی در توحید و نبوت و امامت بیان داشت .
ایشان نخست به حمد و ثنای خدای متعال پرداخت، صفات ربوبی اش را برشمرد، نعمت هایش را مورد توجه قرار داد و بعد خطاب به مردم فرمود: خداوند تعالی امروز دو عید بسیار بزرگ ( جمعه وغدیر) را در یک زمان برای شما قرار داده است؛ دو عیدی که هر یک فلسفه وجودی دیگری را تکامل می بخشد و به وسیله هر کدام هدایت در دیگری اثر بخش می شود ... سپس فرمود: توحید و ایمان به یگانگی خداوند پذیرفته نمی شود مگر با اعتراف به نبوت پیامبرش محمد صلوات الله علیه، و دین و شریعت محمد صلوات الله علیه پذیرفته نمی شود مگر با قبول ولایت امر کسی که خدا فرمان ولایتش را داده است، و همه این امور سامان نمی پذیرد مگر بعد از توسل و تمسک به اهل ولایت .
عید غدیر از دیدگاه علامه جعفر مرتضى العاملى
عید غدیر از دیدگاه علامه جعفر مرتضى العاملى

عید غدیر خم (1)
عید غدیر، یك عید اصیل اسلامى است. چرا كه روز هجدهم ذى الحجه را مسلمانان در سه قرن اول، به این عنوان جشن مىگرفتهاند. گفتار مقریزى كه مىگوید: « اولین بارى كه این عید در اسلام معروف شد، در زمان فرمانروایى معزالدوله على بن بویه، در عراق بود، وى آن را به سال سیصد و پنجاه و دو هجرى، به وجود آورد و از آن پس، شیعیان این روز را عید قرار دادند، (2) غیر صحیح و قابل قبول نیست. زیرا مسعودى گفته است: « فرزندان و شیعیان على رضى الله عنه، این روز را گرامى مىداشتند.» (3) و این در حالى است كه مسعودى شش سال قبل از تاریخى كه مقریزى مىگوید، یعنى به سال سیصد و چهل و شش هجرى، فوت كرده است. فرات بن ابراهیم از دانشمندان قرن سوم، حدیثى را از امام صادق علیه السلام روایت مىكند كه حضرت در آن از آباء طاهرینش علیهم السلام نقل مىكند : رسول اكرم (ص) فرمود:
« یوم غدیر خم أفضل أعیاد أمتى...»؛ روز غدیر از بهترین اعیاد امت من است... (4)
امام على(ع) در سالى كه روز جمعه و روز غدیر با هم مصادف شده بود، براى مردم خطبه خواند و در آن فرمود:
«ان الله عزوجل جمع لكم معشرالمؤمنین فى هذا الیوم عیدین عظیمین كبیرین...»؛ خداى عزوجل در این روز، دو عید عظیم بزرگ را براى شما گروه مؤمنان جمع كرده است.
در این خطبه طولانى امام مردم را به انجام كارهایى كه شایسته است در اعیاد انجام گردد و اظهار شادى و سرور در این گونه ایام ـ به طور تفصیل ـ امر مىكند. طالبین به این خطبه مراجعه كنند. (5)
فرات به سند خود از فرات بن أحنف و او از امام صادق(ع) روایت مىكند كه: به امام عرض كردم: فدایت شوم، آیا عیدى بهتر از عید فطر ، و عید قربان ، و روز جمعه، و روز عرفه براى مسلمین وجود دارد؟ حضرت به من فرمود:
«نعم، أفضلها و أعظمها و أشرفها عندالله منزلة، هو الیوم الذى أكمل الله فیه الدین، و أنزل على نبیه محمد: ألیوم اكملت لكم دینكم الخ...»
تبیین نظام سیاسى اسلام در غدیر خم
تبیین نظام سیاسى اسلام در غدیر خم

ویژگیهاى على(ع) از نگاه پیامبر(ص)
رحلت پیامبر و منازعات سیاسى
نظام رهبرى در مكتب اهل بیت علیهم السلام
تعیین جانشینى براى رهبرى امت اسلامى از مهمترین و عمده ترین مسایلى بود كه پیامبر اكرم در آخرین سال حیات، هنگام بازگشت از حجةالوداع، به همراهان خویش ابلاغ كرد.
اگر چه این اعلام عمومى، به فرمان خداوند صورت گرفت، ولى صرف نظر از جنبه آن، مىتوانست حاكى از دغدغه طبیعى معمار و بنیانگذار مكتب نسبت به آینده امت باشد، این اقدام یك ضرورت اجتماعى اجتناب ناپذیر بود، و از انتظارات عقلاى عالم به شمار مىآمد و آن حضرت حتى در زمان حیات خویش از آن مهم غفلت نمىورزید. او مىدانست كه جامعه بى سرپرست مانند رمه بى چوپان كه هر لحظه در معرض اختلاف، گسستگى و هجوم فرصت طلبان است. لذا هر وقت براى جنگ یا غزوهاى از مدینه خارج مىشد، شهر را بدون امیر و خلیفه وا نمىگذاشت؛ پس هنگامى كه سفرى ابدى در پیش رو داشت، چگونه ممكن بود امت را به حال خود واگذارد. (1)
این بود كه در زیر آفتاب سوزان بیابان تفتیده حجاز در میان جمعى از بزرگان اصحاب، كوشید تا رسالت خویش را به پایان رساند. علماى شیعه و شمارى از دانشمندان اهل تسنن بر این باورند كه سوره مائده، به ویژه آیه67، آخرین كلامى بود كه بر پیامبر(ص) نازل شد.



